դէմ

Old Armenian

Etymology

An Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫅𐫏𐫖 (dym /⁠dēm⁠/), Middle Persian 𐫅𐫏𐫖 (dym /⁠dēm⁠/), Persian دیم (dim), Baluchi دیم (dem), Gurani دیم (dīm, “face”), Central Kurdish دیو (dîw, “side, face, surface”), Avestan 𐬛𐬀𐬉𐬨𐬀𐬥 (daēman, “eye, look, sight”).

Noun

դէմ • (dēm)

  1. face; front, face (of an object); person; appearance; sight; manner, fashion, form; regard, consideration
    դեղնեալ/այլագունեալ դէմք ― dełneal/aylaguneal dēmkʻ ― pale countenance
    առոյգ դէմք ― aṙoyg dēmkʻ ― florid countenance
    տխուր դէմք ― txur dēmkʻ ― sad countenance
    զուարթ դէմք ― zuartʻ dēmkʻ ― serene countenance
    խոժոռ դէմք ― xožoṙ dēmkʻ ― severe countenance
    խորշոմ դէմք ― xoršom dēmkʻ ― wrinkled countenance
    մեռելատիպ դէմք ― meṙelatip dēmkʻ ― livid countenance
    այլանդակեալ դէմք ― aylandakeal dēmkʻ ― disfigured countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʻ ― pale countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʻ ― pale countenance
    դէմ դնել ― dēm dnel ― to propose, to purpose, to design
    զդէմ ունել ― zdēm unel ― to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross
    ի դիմի/զդիմի հարկանիլ ― i dimi/zdimi harkanil ― to encounter, to assail, to attack; to strike, to oppose
    դէմ ընդդէմ ― dēm ənddēm ― opposite; directly, diametrically
    դէմ յանդիման ― dēm yandiman ― before, opposite, in presence; publicly, openly, in face
    դէմ ի դէմ, դէմ առ դէմ ― dēm i dēm, dēm aṙ dēm ― face to face, man to man
    ի դիմի ― i dimi ― before, opposite to
    դէմք բայից ― dēmkʻ bayicʻ ― the persons of verbs
    դէմք դերանուանց ― dēmkʻ deranuancʻ ― the persons of pronouns
    ի դիմաց ― i dimacʻ ― in front, before
    ասա՛ նմա ի դիմաց իմոց ― asá nma i dimacʻ imocʻ ― tell him from me
    ի դէմս ածել ― i dēms acel ― to represent, to remonstrate; to reproach, to object
    դիմիւ ելանել ― dimiw elanel ― to run up to one
    յամենայն դէմս ― yamenayn dēms ― thoroughly

Usage notes

Usually used in the plural.

Declension

Derived terms

  • ազատադէմ (azatadēm)
  • այլադէմ (ayladēm)
  • անասնադէմ (anasnadēm)
  • անդէմ (andēm)
  • անդիմադարձ (andimadarj)
  • անդիմահար (andimahar)
  • անդիմաճառելի (andimačaṙeli)
  • անընդդիմաբանելի (anənddimabaneli)
  • անընդդիմադրելի (anənddimadreli)
  • անընդդիմակ (anənddimak)
  • անընդդիմակալ (anənddimakal)
  • անընդդիմակայ (anənddimakay)
  • անընդդիմակաց (anənddimakacʻ)
  • անընդդիմահար (anənddimahar)
  • անընդդիմահարութիւն (anənddimaharutʻiwn)
  • անընդդիմահաւասարութիւն (anənddimahawasarutʻiwn)
  • անընդդիմաճառելի (anənddimačaṙeli)
  • անընդդիմարգել (anənddimargel)
  • ապադէմ (apadēm)
  • առընդդիմացումն (aṙənddimacʻumn)
  • առիւծադէմ (aṙiwcadēm)
  • աստուածընդդէմ (astuacənddēm)
  • արեւադէմ (arewadēm)
  • բազմադէմ (bazmadēm)
  • բազմադիմի (bazmadimi)
  • բազմադիմութիւն (bazmadimutʻiwn)
  • բանընդդէմ (banənddēm)
  • բարեդէմ (baredēm)
  • բացադէմ (bacʻadēm)
  • բացադիմի (bacʻadimi)
  • բիւրադէմ (biwradēm)
  • գազախադէմ (gazaxadēm)
  • գազաղադէմ (gazaładēm)
  • գազանադէմ (gazanadēm)
  • գեղեցկադէմ (gełecʻkadēm)
  • գեղեցկադիմութիւն (gełecʻkadimutʻiwn)
  • գիշերադէմ (gišeradēm)
  • դիմաբանեմ (dimabanem)
  • դիմաբանութիւն (dimabanutʻiwn)
  • դիմաբար (dimabar)
  • դիմագրաւ (dimagraw)
  • դիմագրաւեմ (dimagrawem)
  • դիմագրաւիմ (dimagrawim)
  • դիմագրաւութիւն (dimagrawutʻiwn)
  • դիմադարձ (dimadarj)
  • դիմադարձեմ (dimadarjem)
  • դիմադարձիմ (dimadarjim)
  • դիմադարձութիւն (dimadarjutʻiwn)
  • դիմադրական (dimadrakan)
  • դիմադրեմ (dimadrem)
  • դիմադրութիւն (dimadrutʻiwn)
  • դիմախօսեմ (dimaxōsem)
  • դիմախօսիմ (dimaxōsim)
  • դիմակալ (dimakal)
  • դիմակայ (dimakay)
  • դիմակայիմ (dimakayim)
  • դիմակայութիւն (dimakayutʻiwn)
  • դիմակաց (dimakacʻ)
  • դիմակերպութիւն (dimakerputʻiwn)
  • դիմակցեմ (dimakcʻem)
  • դիմակցիմ (dimakcʻim)
  • դիմակցութիւն (dimakcʻutʻiwn)
  • դիմահար (dimahar)
  • դիմահարիմ (dimaharim)
  • դիմաձայնական (dimajaynakan)
  • դիմաձայնեմ (dimajaynem)
  • դիմամարտ (dimamart)
  • դիմամարտիկ (dimamartik)
  • դիմամարտիմ (dimamartim)
  • դիմամարտութիւն (dimamartutʻiwn)
  • դիմայարակայութիւն (dimayarakayutʻiwn)
  • դիմանամ (dimanam)
  • դիմառ (dimaṙ)
  • դիմառական (dimaṙakan)
  • դիմառնութիւն (dimaṙnutʻiwn)
  • դիմառութիւն (dimaṙutʻiwn)
  • դիմատիպ (dimatip)
  • դիմացու (dimacʻu)
  • դիմացուած (dimacʻuac)
  • դիմաւոր (dimawor)
  • դիմաւորիմ (dimaworim)
  • դիմելութիւն (dimelutʻiwn)
  • դիմեմ (dimem)
  • դիմեցական (dimecʻakan)
  • դիմեցուած (dimecʻuac)
  • դիմեցումն (dimecʻumn)
  • դիմեցուցանեմ (dimecʻucʻanem)
  • դիմիմ (dimim)
  • դիմիւ (dimiw)
  • դիմութիւն (dimutʻiwn)
  • դիմումն (dimumn)
  • դիւադէմ (diwadēm)
  • երկդիմեան (erkdimean)
  • երկդիմի (erkdimi)
  • զուարթադէմ (zuartʻadēm)
  • ընդդէմ (ənddēm)
  • ընդդիմաբաժանեմ (ənddimabažanem)
  • ընդդիմաբախ (ənddimabax)
  • ընդդիմաբախութիւն (ənddimabaxutʻiwn)
  • ընդդիմաբան (ənddimaban)
  • ընդդիմաբանեմ (ənddimabanem)
  • ընդդիմաբանութիւն (ənddimabanutʻiwn)
  • ընդդիմաբար (ənddimabar)
  • ընդդիմագրաւիմ (ənddimagrawim)
  • ընդդիմադարձ (ənddimadarj)
  • ընդդիմադարձիմ (ənddimadarjim)
  • ընդդիմադարձութիւն (ənddimadarjutʻiwn)
  • ընդդիմադարձուցանեմ (ənddimadarjucʻanem)
  • ընդդիմադրաբար (ənddimadrabar)
  • ընդդիմադրեմ (ənddimadrem)
  • ընդդիմադրութիւն (ənddimadrutʻiwn)
  • ընդդիմախօս (ənddimaxōs)
  • ընդդիմախօսեմ (ənddimaxōsem)
  • ընդդիմախօսութիւն (ənddimaxōsutʻiwn)
  • ընդդիմակ (ənddimak)
  • ընդդիմակազմութիւն (ənddimakazmutʻiwn)
  • ընդդիմակալ (ənddimakal)
  • ընդդիմակայ (ənddimakay)
  • ընդդիմակայեմ (ənddimakayem)
  • ընդդիմակայութիւն (ənddimakayutʻiwn)
  • ընդդիմակայումն (ənddimakayumn)
  • ընդդիմական (ənddimakan)
  • ընդդիմակաց (ənddimakacʻ)
  • ընդդիմակացու (ənddimakacʻu)
  • ընդդիմակացութիւն (ənddimakacʻutʻiwn)
  • ընդդիմակից (ənddimakicʻ)
  • ընդդիմակողմն (ənddimakołmn)
  • ընդդիմակռուեմ (ənddimakṙuem)
  • ընդդիմակրութիւն (ənddimakrutʻiwn)
  • ընդդիմակցութիւն (ənddimakcʻutʻiwn)
  • ընդդիմահար (ənddimahar)
  • ընդդիմահարական (ənddimaharakan)
  • ընդդիմահարիմ (ənddimaharim)
  • ընդդիմահարութիւն (ənddimaharutʻiwn)
  • ընդդիմաձայն (ənddimajayn)
  • ընդդիմամարտ (ənddimamart)
  • ընդդիմամարտաբար (ənddimamartabar)
  • ընդդիմամարտական (ənddimamartakan)
  • ընդդիմամարտիկ (ənddimamartik)
  • ընդդիմամարտիմ (ənddimamartim)
  • ընդդիմամարտութիւն (ənddimamartutʻiwn)
  • ընդդիմայարակայ (ənddimayarakay)
  • ընդդիմայարակայութիւն (ənddimayarakayutʻiwn)
  • ընդդիմայարակայումն (ənddimayarakayumn)
  • ընդդիմանամ (ənddimanam)
  • ընդդիմանեցուկ (ənddimanecʻuk)
  • ընդդիմառնութիւն (ənddimaṙnutʻiwn)
  • ընդդիմասաց (ənddimasacʻ)
  • ընդդիմասացութիւն (ənddimasacʻutʻiwn)
  • ընդդիմասովոր (ənddimasovor)
  • ընդդիմատարած (ənddimatarac)
  • ընդդիմատիպ (ənddimatip)
  • ընդդիմացումն (ənddimacʻumn)
  • ընդդիմաւոր (ənddimawor)
  • ընդդիմափառ (ənddimapʻaṙ)
  • ընդդիմաքննութիւն (ənddimakʻnnutʻiwn)
  • ընդդիմող (ənddimoł)
  • ընդդիմոտունք (ənddimotunkʻ)
  • ընդդիմութիւն (ənddimutʻiwn)
  • թախծադէմ (tʻaxcadēm)
  • ժահադիմութիւն (žahadimutʻiwn)
  • ինքնադիմաբար (inkʻnadimabar)
  • լայնադէմ (laynadēm)
  • լծընդդէմ (lcənddēm)
  • խոժոռադէմ (xožoṙadēm)
  • խտրադիմայ (xtradimay)
  • կեղծադէմ (kełcadēm)
  • կնճթադէմ (knčtʻadēm)
  • հակառակադէմ (hakaṙakadēm)
  • հակընդդէմ (hakənddēm)
  • համարձակադէմ (hamarjakadēm)
  • հրադիմական (hradimakan)
  • ձաղադէմ (jaładēm)
  • ձառադէմ (jaṙadēm)
  • մարդադէմ (mardadēm)
  • միադիմի (miadimi)
  • յանկարծադէմ (yankarcadēm)
  • յառաջադէմ (yaṙaǰadēm)
  • յառաջադիմանամ (yaṙaǰadimanam)
  • յառաջադիմեմ (yaṙaǰadimem)
  • յառաջադիմութիւն (yaṙaǰadimutʻiwn)
  • յատկադէմ (yatkadēm)
  • յորդադէմ (yordadēm)
  • նախանձընդդէմ (naxanjənddēm)
  • ներդիմեմ (nerdimem)
  • նոխազադէմ (noxazadēm)
  • չարադէմ (čʻaradēm)
  • չորեքդիմեան (čʻorekʻdimean)
  • չորեքդիմի (čʻorekʻdimi)
  • չքնաղադէմ (čʻkʻnaładēm)
  • սեւադէմ (sewadēm)
  • տարադէմ (taradēm)
  • տարադիմիկ (taradimik)
  • տարադիմութիւն (taradimutʻiwn)
  • քառադէմ (kʻaṙadēm)
  • քառադիմի (kʻaṙadimi)
  • օտարադէմ (ōtaradēm)

Descendants

  • Armenian: դեմ (dem), դեմք (demkʻ), դիմաց (dimacʻ)

References

  • Petrosean, Matatʻeay (1879) “դէմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “դէմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “դէմ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.