ընթանամ
Old Armenian
Etymology
According to Ačaṙyan, from Proto-Indo-European *sent- (“to head for, to go”) + -ան- (-an-). The sound changes are similar to that of ընկենում (ənkenum). To account for the unexpected -նթ- (-ntʻ-) instead of -նդ- (-nd-), he supposes a by-form *sentʰ-.
Verb
ընթանամ • (əntʻanam)
- to run, to run to; to slide; to gallop; to walk; to go, to depart, to pass
- արշաւասոյր ընթանալ ― aršawasoyr əntʻanal ― to run full speed, to rattle along full speed
- երամովին, խուռն ընթանալ ― eramovin, xuṙn əntʻanal ― to run in company, in crowds, in a throng to rush, to crowd, to flock
- ընթանալ զհետ ուրուք ― əntʻanal zhet urukʻ ― to follow, to run after
- ընթանալ զհետ հետոց, շաւղաց ուրուք ― əntʻanal zhet hetocʻ, šawłacʻ urukʻ ― to follow the tracks, to tread in the steps
- ընթանալ զճանապարհս իւր ― əntʻanal zčanaparhs iwr ― to follow one's career
- այսր անդր ընթանալ ― aysr andr əntʻanal ― dip into, to run over a book
- ընթանալով ասել ― əntʻanalov asel ― to say in few words, to touch lightly
- ընթանալ ի ճանապարհս պատուիրանաց ― əntʻanal i čanaparhs patuiranacʻ ― to observe or obey the commandments
- բարւոք ընթանան իրք ― barwokʻ əntʻanan irkʻ ― affairs are thriving, business is prosperous;
Conjugation
mediopassive
| infinitive | ընթանալ (əntʻanal) | participle | ընթացեալ (əntʻacʻeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | ընթացուցանեմ (əntʻacʻucʻanem) | aorist stem | ընթաց- (əntʻacʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | ընթանամ (əntʻanam) | ընթանաս (əntʻanas) | ընթանայ (əntʻanay) | ընթանամք (əntʻanamkʻ) | ընթանայք (əntʻanaykʻ) | ընթանան (əntʻanan) | |
| imperfect | ընթանայի (əntʻanayi) | ընթանայիր (əntʻanayir) | ընթանայր (əntʻanayr) | ընթանայաք (əntʻanayakʻ) | ընթանայիք (əntʻanayikʻ) | ընթանային (əntʻanayin) | |
| aorist | ընթացայ (əntʻacʻay) | ընթացար (əntʻacʻar) | ընթացաւ (əntʻacʻaw) | ընթացաք (əntʻacʻakʻ) | ընթացայք (əntʻacʻaykʻ) | ընթացան (əntʻacʻan) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | ընթանայցիմ (əntʻanaycʻim) | ընթանայցիս (əntʻanaycʻis) | ընթանայցի (əntʻanaycʻi) | ընթանայցիմք (əntʻanaycʻimkʻ) | ընթանայցիք (əntʻanaycʻikʻ) | ընթանայցին (əntʻanaycʻin) | |
| aorist | ընթացայց (əntʻacʻaycʻ) | ընթասցիս (əntʻascʻis) | ընթասցի (əntʻascʻi) | ընթասցուք (əntʻascʻukʻ) | ընթասջիք (əntʻasǰikʻ) | ընթասցին (əntʻascʻin) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | ընթացի՛ր, ընթա՛ց, ընթա՛ (əntʻacʻír, əntʻácʻ, əntʻá) | — | — | ընթացարո՛ւք (əntʻacʻarúkʻ) | — | |
| cohortative | — | ընթասջի՛ր (əntʻasǰír) | — | — | ընթասջի՛ք (əntʻasǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ ընթանար (mí əntʻanar) | — | — | մի՛ ընթանայք (mí əntʻanaykʻ) | — | |
Derived terms
- աղընթաց (ałəntʻacʻ)
- ամէնընթաց (amēnəntʻacʻ)
- անընթաց (anəntʻacʻ)
- առաջընթաց (aṙaǰəntʻacʻ)
- առաստուածընթաց (aṙastuacəntʻacʻ)
- առընթանամ (aṙəntʻanam)
- արագընթաց (aragəntʻacʻ)
- բարձրընթաց (barjrəntʻacʻ)
- գիշերընթաց (gišerəntʻacʻ)
- դարձընթաց (darjəntʻacʻ)
- դիւրընթաց (diwrəntʻacʻ)
- եթերընթաց (etʻerəntʻacʻ)
- երագընթաց (eragəntʻacʻ)
- երկնընթաց (erknəntʻacʻ)
- զուգընթաց (zugəntʻacʻ)
- ընթակցութիւն (əntʻakcʻutʻiwn)
- ընթանալի (əntʻanali)
- ընթանկեալ (əntʻankeal)
- ընթաց (əntʻacʻ)
- ընթացող (əntʻacʻoł)
- թեթեւընթաց (tʻetʻewəntʻacʻ)
- թիւրընթաց (tʻiwrəntʻacʻ)
- լուսընթաց (lusəntʻacʻ)
- խոհեմընթաց (xoheməntʻacʻ)
- խուռնընթաց (xuṙnəntʻacʻ)
- ծովընթաց (covəntʻacʻ)
- կառընթաց (kaṙəntʻacʻ)
- կիսընթաց (kisəntʻacʻ)
- կիցընթաց (kicʻəntʻacʻ)
- համընթաց (haməntʻacʻ)
- հանգէտընթաց (hangētəntʻacʻ)
- հանգիտընթաց (hangitəntʻacʻ)
- հանդարտընթաց (handartəntʻacʻ)
- հետընթաց (hetəntʻacʻ)
- հողմընթաց (hołməntʻacʻ)
- ձիընթաց (jiəntʻacʻ)
- ճեպընթաց (čepəntʻacʻ)
- յառաջընթաց (yaṙaǰəntʻacʻ)
- յարընթաց (yarəntʻacʻ)
- յոփինընթաց (yopʻinəntʻacʻ)
- յօժարընթաց (yōžarəntʻacʻ)
- նախընթանամ (naxəntʻanam)
- նախընթաց (naxəntʻacʻ)
- շարընթանամ (šarəntʻanam)
- ուղղընթաց (ułłəntʻacʻ)
- ոփինընթաց (opʻinəntʻacʻ)
- պակասընթաց (pakasəntʻacʻ)
- պարընթանամ (parəntʻanam)
- սիրընթաց (sirəntʻacʻ)
- սկայընթաց (skayəntʻacʻ)
- սպառընթաց (spaṙəntʻacʻ)
- սրընթաց (srəntʻacʻ)
- վերընթանամ (verəntʻanam)
- վերընթաց (verəntʻacʻ)
- վերնընթաց (vernəntʻacʻ)
- ցամաքընթաց (cʻamakʻəntʻacʻ)
- փայլակնընթաց (pʻaylaknəntʻacʻ)
- փոյթընթաց (pʻoytʻəntʻacʻ)
- փութընթաց (pʻutʻəntʻacʻ)
- քաջընթաց (kʻaǰəntʻacʻ)
- քառընթաց (kʻaṙəntʻacʻ)
Descendants
- → Armenian: ընթանալ (əntʻanal) (learned)
References
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “ընթանամ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ընթանամ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “ընթանալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, pages 125–126
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.