թև
Armenian
Etymology
Inherited from Old Armenian թև (tʻew).
Pronunciation
- (Eastern Armenian, standard) IPA(key): [tʰev]
- (Western Armenian, standard) IPA(key): [tʰev]
Audio (Eastern Armenian) (file)
Noun
թև • (tʻew)
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | թև (tʻew) | թևեր (tʻewer) | ||
| dative | թևի (tʻewi) | թևերի (tʻeweri) | ||
| ablative | թևից (tʻewicʻ) | թևերից (tʻewericʻ) | ||
| instrumental | թևով (tʻewov) | թևերով (tʻewerov) | ||
| locative | թևում (tʻewum) | թևերում (tʻewerum) | ||
| definite forms | ||||
| nominative | թևը/թևն (tʻewə/tʻewn) | թևերը/թևերն (tʻewerə/tʻewern) | ||
| dative | թևին (tʻewin) | թևերին (tʻewerin) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | թևս (tʻews) | թևերս (tʻewers) | ||
| dative | թևիս (tʻewis) | թևերիս (tʻeweris) | ||
| ablative | թևիցս (tʻewicʻs) | թևերիցս (tʻewericʻs) | ||
| instrumental | թևովս (tʻewovs) | թևերովս (tʻewerovs) | ||
| locative | թևումս (tʻewums) | թևերումս (tʻewerums) | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | թևդ (tʻewd) | թևերդ (tʻewerd) | ||
| dative | թևիդ (tʻewid) | թևերիդ (tʻewerid) | ||
| ablative | թևիցդ (tʻewicʻd) | թևերիցդ (tʻewericʻd) | ||
| instrumental | թևովդ (tʻewovd) | թևերովդ (tʻewerovd) | ||
| locative | թևումդ (tʻewumd) | թևերումդ (tʻewerumd) | ||
i-type, inanimate (Western Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | թև (tʻew) | թևեր (tʻewer) | ||
| dative | թևի (tʻewi) | թևերու (tʻeweru) | ||
| ablative | թևէ (tʻewē) | թևերէ (tʻewerē) | ||
| instrumental | թևով (tʻewov) | թևերով (tʻewerov) | ||
| definite forms | ||||
| nominative | թևը/թևն (tʻewə/tʻewn) | թևերը/թևերն (tʻewerə/tʻewern) | ||
| dative | թևին (tʻewin) | թևերուն (tʻewerun) | ||
| ablative | թևէն (tʻewēn) | թևերէն (tʻewerēn) | ||
| instrumental | թևովը/թևովն (tʻewovə/tʻewovn) | թևերովը/թևերովն (tʻewerovə/tʻewerovn) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | թևս (tʻews) | թևերս (tʻewers) | ||
| dative | թևիս (tʻewis) | թևերուս (tʻewerus) | ||
| ablative | թևէս (tʻewēs) | թևերէս (tʻewerēs) | ||
| instrumental | թևովս (tʻewovs) | թևերովս (tʻewerovs) | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | թևդ (tʻewd) | թևերդ (tʻewerd) | ||
| dative | թևիդ (tʻewid) | թևերուդ (tʻewerud) | ||
| ablative | թևէդ (tʻewēd) | թևերէդ (tʻewerēd) | ||
| instrumental | թևովդ (tʻewovd) | թևերովդ (tʻewerovd) | ||
Old Armenian
Etymology
The origin is uncertain.[1]
Perhaps derived from Proto-Indo-European *ptewo-, from *peth₂-, in which case cognate with թեր (tʻer), թերթ (tʻertʻ), թռչիմ (tʻṙčʻim).[2][3]
Noun
թև • (tʻew)
- wing
- թեւ աղօրեաց ― tʻew ałōreacʻ ― sails of a wind-mill; sweep, fan
- թեւ ձկանց ― tʻew jkancʻ ― fins of fish
- թեւ զօրաց ― tʻew zōracʻ ― wings of an army
- թեւ հանդերձից ― tʻew handerjicʻ ― sleeve of a coat
- թեւ նաւու ― tʻew nawu ― rudder, oar, or sail of a ship
- թեւ դրանց ― tʻew drancʻ ― leaf, fold of door
- թեւ տաճարի ― tʻew tačari ― towers of the temple; pyramids
- թեւ գառագղի ― tʻew gaṙagłi ― portcullis; greatest door of menagery
- թեւք երկրի ― tʻewkʻ erkri ― the ends of the earth
- թեւս առնուլ ― tʻews aṙnul ― to have wings, feathers
- թեւս ածել ― tʻews acel ― to flutter, to take wing; to fly away
- թեւ ի թեւ, թեւ ի թեւ խառնեալ/յեռեալ ― tʻew i tʻew, tʻew i tʻew xaṙneal/yeṙeal ― arm in arm
- թեւ տալ ումէք ― tʻew tal umēkʻ ― to give one's arm to
- բանալ, պարզել, հատանել զթեւս ― banal, parzel, hatanel ztʻews ― to spread the wings
- հատանել զթեւս ― hatanel ztʻews ― to clip or crop (a bird's wings); to fetter or paralyze a person
- arm of a human
- flight, rush, dash
- թեւք հողմոց ― tʻewkʻ hołmocʻ ― blow of a wind
- (figuratively) wing, protection
- թեւ արկանել ― tʻew arkanel ― to extend the wings; to be a protector, to patronize; to obtain possession
Declension
o-type
| singular | plural | ||
|---|---|---|---|
| nominative | թև (tʻew) | թևք (tʻewkʻ) | |
| genitive | թևոյ (tʻewoy) | թևոց (tʻewocʻ) | |
| dative | թևոյ (tʻewoy) | թևոց (tʻewocʻ) | |
| accusative | թև (tʻew) | թևս (tʻews) | |
| ablative | թևոյ (tʻewoy) | թևոց (tʻewocʻ) | |
| instrumental | թևով (tʻewov) | թևովք (tʻewovkʻ) | |
| locative | թև (tʻew) | թևս (tʻews) | |
| the plural instrumental can also be թեւօք (tʻewōkʻ) = թեւաւք (tʻewawkʻ), especially post-classically | |||
Derived terms
- անթեւ (antʻew)
- անօսրաթեւ (anōsratʻew)
- աջաթեւ (aǰatʻew)
- արագաթեւ (aragatʻew)
- արփաթեւեմ (arpʻatʻewem)
- արփնաթեւեմ (arpʻnatʻewem)
- բազմաթեւ (bazmatʻew)
- բազմաթեւեան (bazmatʻewean)
- բարձրաթեւ (barjratʻew)
- երագաթեւ (eragatʻew)
- երեքթեւեան (erekʻtʻewean)
- երկթեւեան (erktʻewean)
- զատաթեւ (zatatʻew)
- թաղանթաթեւ (tʻałantʻatʻew)
- թեւաբերիմ (tʻewaberim)
- թեւաբոյս (tʻewaboys)
- թեւաբուսիկ (tʻewabusik)
- թեւաբուսիմ (tʻewabusim)
- թեւաբուսութիւն (tʻewabusutʻiwn)
- թեւագիտ (tʻewagit)
- թեւազգեցեալ (tʻewazgecʻeal)
- թեւազգեցիկ (tʻewazgecʻik)
- թեւազուարթ (tʻewazuartʻ)
- թեւաթափ (tʻewatʻapʻ)
- թեւաթափիմ (tʻewatʻapʻim)
- թեւալի (tʻewali)
- թեւածածուկ (tʻewacacuk)
- թեւածեմ (tʻewacem)
- թեւակ (tʻewak)
- թեւական (tʻewakan)
- թեւակիզիմ (tʻewakizim)
- թեւակից (tʻewakicʻ)
- թեւակոխեմ (tʻewakoxem)
- թեւակոխիմ (tʻewakoxim)
- թեւակոխութիւն (tʻewakoxutʻiwn)
- թեւակոխումն (tʻewakoxumn)
- թեւակուռ (tʻewakuṙ)
- թեւակցիմ (tʻewakcʻim)
- թեւահանեմ (tʻewahanem)
- թեւահերձ (tʻewaherj)
- թեւամուխ (tʻewamux)
- թեւանամ (tʻewanam)
- թեւապատ (tʻewapat)
- թեւապատիմ (tʻewapatim)
- թեւապարեմ (tʻewaparem)
- թեւապարիմ (tʻewaparim)
- թեւապարփակ (tʻewaparpʻak)
- թեւապետ (tʻewapet)
- թեւասքօղեմ (tʻewaskʻōłem)
- թեւատարած (tʻewatarac)
- թեւատեալ (tʻewateal)
- թեւատրոհաթեւ (tʻewatrohatʻew)
- թեւարկեմ (tʻewarkem)
- թեւարկութիւն (tʻewarkutʻiwn)
- թեւարկումն (tʻewarkumn)
- թեւացեմ (tʻewacʻem)
- թեւաւոր (tʻewawor)
- թեւաւորիմ (tʻewaworim)
- թեւաւորութիւն (tʻewaworutʻiwn)
- թեւեմ (tʻewem)
- թեւճակ (tʻewčak)
- լայնաթեւ (laynatʻew)
- լիաթեւ (liatʻew)
- լուսաթեւ (lusatʻew)
- լուսաթեւեմ (lusatʻewem)
- ծիրանաթեւ (ciranatʻew)
- կցաթեւ (kcʻatʻew)
- հերձաթեւ (herjatʻew)
- հոլաթեւեան (holatʻewean)
- հոլաթեւեմ (holatʻewem)
- մակթեւիմ (maktʻewim)
- մաշկաթեւ (maškatʻew)
- մեծաթեւ (mecatʻew)
- միաթեւ (miatʻew)
- մտացաթեւ (mtacʻatʻew)
- ոսկեթեւ (osketʻew)
- ութթեւեան (utʻtʻewean)
- չորեքթեւեան (čʻorekʻtʻewean)
- պայծառաթեւ (paycaṙatʻew)
- պատենաթեւ (patenatʻew)
- պարունակաթեւեմ (parunakatʻewem)
- սաւառնաթեւ (sawaṙnatʻew)
- սաւառնաթեւեալ (sawaṙnatʻeweal)
- սրաթեւ (sratʻew)
- վայրաթեւեմ (vayratʻewem)
- վարազաթեւք (varazatʻewkʻ)
- վերաթեւեմ (veratʻewem)
- վեցթեւեան (vecʻtʻewean)
- տկարաթեւ (tkaratʻew)
- ցամաքաթեւ (cʻamakʻatʻew)
- քառաթեւ (kʻaṙatʻew)
- քառաթեւեալ (kʻaṙatʻeweal)
- քառաթեւեան (kʻaṙatʻewean)
- քողաթեւեալ (kʻołatʻeweal)
- քրիստոսաթեւ (kʻristosatʻew)
- օդաթեւ (ōdatʻew)
References
- Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “թև”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, pages 177–178
- J̌ahukyan, Geworg (1987) Hayocʻ lezvi patmutʻyun; naxagrayin žamanakašrǰan [History of the Armenian language: The Pre-Literary Period] (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 144
- J̌ahukyan, Geworg (2010) “թեւ I”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 26a
Further reading
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “թև”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “թև”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.