ժամանակ

From Old Armenian ժամանակ (žamanak).

• (Eastern Armenian, standard) IPA^(key): [ʒɑmɑnɑ́k]
• (Western Armenian, standard) IPA^(key): [ʒɑmɑnɑ́ɡ]

• Audio (Eastern Armenian)

  (file)

ժամանակ • (žamanak)

1. time

   Synonym: (Western Armenian) ատեն (aten)

   ժամանակ ծախսել ― žamanak caxsel ― to waste time

2. (grammar) tense

ժամանակ • (žamanak)

1. during, at the time of

   ուտելու ժամանակ ― utelu žamanak ― during eating

From Parthian *žamānak (“time”), from 𐫋𐫖𐫀𐫗 (jmʾn /⁠žamān⁠/). Cognate with Middle Persian [script needed] (ẕmʾnk' /⁠zamānag⁠/) and Persian زمانه (zamâne). Related to ժամ (žam) and ժաման (žaman).

ժամանակ • (žamanak)

1. time

   ճշմարիտ ժամանակ ― čšmarit žamanak ― true or correct time

   միջին ժամանակ ― miǰin žamanak ― mean time

   արեւային ժամանակ ― arewayin žamanak ― solar time

   աստեղական ժամանակ ― astełakan žamanak ― sidereal time

   գիշերահաւասարային ժամանակ ― gišerahawasarayin žamanak ― equinoctial season, equinox

   ժամանակ պատեհի գտանել ― žamanak patehi gtanel ― to find a favorable moment

   յօգուտ վարել զժամանակն ― yōgut varel zžamanakn ― to make a good use of time

   կորուսանել, անցուցանել զժամանակն ― korusanel, ancʻucʻanel zžamanakn ― to lose, to waste one's time, to while away

   դէպ ժամանակ ― dēp žamanak ― a favorable moment

   ոչ բազում ժամանակք են ― očʻ bazum žamanakkʻ en ― a short time since, not long since, lately, of late

   ոչ սակաւ ժամանակք են ― očʻ sakaw žamanakkʻ en ― along time since, along, long while ago, long since

   առ այնու ժամանակօք էր տեսանել ― aṙ aynu žamanakōkʻ ēr tesanel ― then one saw, it was at that period one saw

   ի սուղ, ի սակաւ ժամանակի ― i suł, i sakaw žamanaki ― in a short time, in a moment

   ի միում, ի նմին ժամանակի ― i mium, i nmin žamanaki ― at the same time

   առ նովին ժամանակօք ― aṙ novin žamanakōkʻ ― towards this period, about the same time

   հզօր ի ժամանակին ― hzōr i žamanakin ― powerful at that time

   ժամանակ ինչ ― žamanak inčʻ ― some time, a short time

   առ ժամանակ մի ― aṙ žamanak mi ― provisionally, for a certain period, for the present

   ժամանակաւ ― žamanakaw ― with time, in the course of time, in time, in the long run

   ընդ/ըստ ժամանակս ժամանակս ― ənd/əst žamanaks žamanaks ― from time to time, at intervals, now and then, ever and anon

   ի ժամանակին՝ յորում... ― i žamanakin, yorum... ― in the time when...

   ընդ ամենայն ժամանակս ― ənd amenayn žamanaks ― at all times

   ժամանակաւ ― žamanakaw ― once upon a time; once there was; formerly

   ժամանակ ինչ առնել առ ձեզ ― žamanak inčʻ aṙnel aṙ jez ― shall remain some time among you

   ժամանակս ձիգս ― žamanaks jigs ― long time

   բազում ժամանակս աշխատ եղէ ի վաստակս այս ― bazum žamanaks ašxat ełē i vastaks ays ― this work has cost me much time

   բազում ժամանակի պէտք են առ այս ― bazum žamanaki pētkʻ en aṙ ays ― that requires much time

   անցանէ ժամանակն ― ancʻanē žamanakn ― time flies

2. year; century, epoch, period

   Ժամանակք Թագաւորաց ― Žamanakkʻ Tʻagaworacʻ ― The Books of Kings

   առ ժամանակօք Վարդանայ Մեծի ― aṙ žamanakōkʻ Vardanay Meci ― in the time of Vardan the Great

   յաւուրս ժամանակաց սորա ― yawurs žamanakacʻ sora ― of his epoch

   ի վաղեմի ժամանակսն ― i vałemi žamanaksn ― in remote ages

   ի յետին ժամանակս ― i yetin žamanaks ― in these latter times, years or days

   անդստին ի ժամանակաց անտի/յառաջին ժամանակաց ― andstin i žamanakacʻ anti/yaṙaǰin žamanakacʻ ― thenceforth, from the earliest or olden times

   զայնու/առ այնու ժամանակաւ, զայնու ժամանակօք, ընդ ժամանակս/յամս ժամանականց այնոցիկ, առ սովիմբ/զսովին ժամանակաւ, ընդ ժամանակս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս ժամանակացն այնոսիկ ― zaynu/aṙ aynu žamanakaw, zaynu žamanakōkʻ, ənd žamanaks/yams žamanakancʻ aynocʻik, aṙ sovimb/zsovin žamanakaw, ənd žamanaks ənd aynosik, ənd ams žamanakacʻn aynosik ― then, at that time, in those times, at that epoch, during that century

3. age

   անցանել զժամանակօք ― ancʻanel zžamanakōkʻ ― to grow old, to advance in years

4. the end of life, death

   հասեալ է ժամանակ քո ― haseal ē žamanak kʻo ― you are no longer a child, the end of thy days is therefore at hand

5. the present life, our times
6. season
7. opportunity, leisure

   ընտրել զժամանակն ― əntrel zžamanakn ― to choose the time, to select the opportunity

   ժամանակ առնուլ, գտանել ― žamanak aṙnul, gtanel ― to find a favorable occasion or opportunity

   ժամանակի մնալ, սպասել/սպասել դիպող ժամանակի ― žamanaki mnal, spasel/spasel dipoł žamanaki ― to wait the favorable moment

8. appointment
9. (music) time
10. (grammar) tense

• ժաման (žaman), ժամ (žam)

• Armenian: ժամանակ (žamanak)

• Petrosean, Matatʻeay (1879) “ժամանակ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
• Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ժամանակ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
• Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “ժամ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press