կրթեմ
Old Armenian
Etymology
From կիրթ (kirtʻ).
Verb
կրթեմ • (krtʻem)
- (transitive) to instruct, train
- Synonyms: վարժեմ (varžem), մարզեմ (marzem), հրահանգեմ (hrahangem), յորդորեմ (yordorem), վարեմ (varem)
- կրթել զմիտս ― krtʻel zmits ― to inform the mind
- ի զարմանս, յապուշ կրթել ― i zarmans, yapuš krtʻel ― to astonish, to surprise
- (mediopassive, intransitive) to tend, incline to; to give oneself up to, apply oneself
- կրթել յոք ― krtʻel yokʻ ― to trust or abandon oneself to, to confide in
- զհետ կրթել ― zhet krtʻel ― to run or follow after, to pursue, to persecute
- յապուշ կրթել ― yapuš krtʻel ― to be surprised, astonished, to fall from the clouds, to be thunderstruck, to marvel, to wonder
- կրթել ընդ ծերպս վիմաց ― krtʻel ənd cerps vimacʻ ― to trail through a hole, to crawl on the belly
- ազատութիւնն յապերասանութիւն կրթէր ― azatutʻiwnn yaperasanutʻiwn krtʻēr ― the liberty tended to licence
- զհետ մարմնոյ կրթեալ ― zhet marmnoy krtʻeal ― given to pleasure, sensual, voluptuous
Conjugation
active
| infinitive | կրթել (krtʻel) | participle | կրթեցեալ, կրթեալ (krtʻecʻeal, krtʻeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | — | aorist stem | կրթեց- (krtʻecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կրթեմ (krtʻem) | կրթես (krtʻes) | կրթէ (krtʻē) | կրթեմք (krtʻemkʻ) | կրթէք (krtʻēkʻ) | կրթեն (krtʻen) | |
| imperfect | կրթէի, կրթեի* (krtʻēi, krtʻei*) | կրթէիր, կրթեիր* (krtʻēir, krtʻeir*) | կրթէր (krtʻēr) | կրթէաք, կրթեաք* (krtʻēakʻ, krtʻeakʻ*) | կրթէիք, կրթեիք* (krtʻēikʻ, krtʻeikʻ*) | կրթէին, կրթեին* (krtʻēin, krtʻein*) | |
| aorist | կրթեցի (krtʻecʻi) | կրթեցեր (krtʻecʻer) | կրթեաց (krtʻeacʻ) | կրթեցաք (krtʻecʻakʻ) | կրթեցէք, կրթեցիք (krtʻecʻēkʻ, krtʻecʻikʻ) | կրթեցին (krtʻecʻin) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կրթիցեմ (krtʻicʻem) | կրթիցես (krtʻicʻes) | կրթիցէ (krtʻicʻē) | կրթիցեմք (krtʻicʻemkʻ) | կրթիցէք (krtʻicʻēkʻ) | կրթիցեն (krtʻicʻen) | |
| aorist | կրթեցից (krtʻecʻicʻ) | կրթեսցես (krtʻescʻes) | կրթեսցէ (krtʻescʻē) | կրթեսցուք (krtʻescʻukʻ) | կրթեսջիք (krtʻesǰikʻ) | կրթեսցեն (krtʻescʻen) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | կրթեա՛ (krtʻeá) | — | — | կրթեցէ՛ք (krtʻecʻḗkʻ) | — | |
| cohortative | — | կրթեսջի՛ր (krtʻesǰír) | — | — | կրթեսջի՛ք (krtʻesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ կրթեր (mí krtʻer) | — | — | մի՛ կրթէք (mí krtʻēkʻ) | — | |
| *rare | |||||||
mediopassive
| infinitive | կրթել, կրթիլ* (krtʻel, krtʻil*) | participle | կրթեցեալ, կրթեալ (krtʻecʻeal, krtʻeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | — | aorist stem | կրթեց- (krtʻecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կրթիմ (krtʻim) | կրթիս (krtʻis) | կրթի (krtʻi) | կրթիմք (krtʻimkʻ) | կրթիք (krtʻikʻ) | կրթին (krtʻin) | |
| imperfect | կրթէի (krtʻēi) | կրթէիր (krtʻēir) | կրթէր, կրթիւր (krtʻēr, krtʻiwr) | կրթէաք (krtʻēakʻ) | կրթէիք (krtʻēikʻ) | կրթէին (krtʻēin) | |
| aorist | կրթեցայ (krtʻecʻay) | կրթեցար (krtʻecʻar) | կրթեցաւ (krtʻecʻaw) | կրթեցաք (krtʻecʻakʻ) | կրթեցայք (krtʻecʻaykʻ) | կրթեցան (krtʻecʻan) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կրթիցիմ (krtʻicʻim) | կրթիցիս (krtʻicʻis) | կրթիցի (krtʻicʻi) | կրթիցիմք (krtʻicʻimkʻ) | կրթիցիք (krtʻicʻikʻ) | կրթիցին (krtʻicʻin) | |
| aorist | կրթեցայց (krtʻecʻaycʻ) | կրթեսցիս (krtʻescʻis) | կրթեսցի (krtʻescʻi) | կրթեսցուք (krtʻescʻukʻ) | կրթեսջիք (krtʻesǰikʻ) | կրթեսցին (krtʻescʻin) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | կրթեա՛ց (krtʻeácʻ) | — | — | կրթեցարո՛ւք (krtʻecʻarúkʻ) | — | |
| cohortative | — | կրթեսջի՛ր (krtʻesǰír) | — | — | կրթեսջի՛ք (krtʻesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ կրթիր (mí krtʻir) | — | — | մի՛ կրթիք (mí krtʻikʻ) | — | |
| *post-classical | |||||||
Descendants
- Armenian: կրթել (krtʻel)
Further reading
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “կրթեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “կրթեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “կրթիմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.