քաղեմ
Old Armenian
Etymology
From Proto-Indo-European *(s)kl̥-ne/o-, from *(s)kelH-.[1]
Verb
քաղեմ • (kʻałem)
- to pick, to pluck up, to take away; to draw, to extract
- սկսաւ ոգի նորա քաղիլ ի նմանէ ― sksaw ogi nora kʻałil i nmanē ― he began to faint away
- լոյս իմ քաղի ― loys im kʻałi ― my life is consuming
- քաղել զոգիս, զշունչ ուրուք ― kʻałel zogis, zšunčʻ urukʻ ― to keep in suspense, to amuse, to keep at bay
- քաղել բանս ի բերանոյ ուրուք ― kʻałel bans i beranoy urukʻ ― to catch something out of one's mouth; (figuratively) to get, to obtain his secret surreptitiously
- to gather, to gather together, to collect, to assemble, to amass
- to construct a building tapering from bottom to top
Conjugation
active
| infinitive | քաղել (kʻałel) | participle | քաղեցեալ, քաղեալ (kʻałecʻeal, kʻałeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | — | aorist stem | քաղեց- (kʻałecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | քաղեմ (kʻałem) | քաղես (kʻałes) | քաղէ (kʻałē) | քաղեմք (kʻałemkʻ) | քաղէք (kʻałēkʻ) | քաղեն (kʻałen) | |
| imperfect | քաղէի, քաղեի* (kʻałēi, kʻałei*) | քաղէիր, քաղեիր* (kʻałēir, kʻałeir*) | քաղէր (kʻałēr) | քաղէաք, քաղեաք* (kʻałēakʻ, kʻałeakʻ*) | քաղէիք, քաղեիք* (kʻałēikʻ, kʻałeikʻ*) | քաղէին, քաղեին* (kʻałēin, kʻałein*) | |
| aorist | քաղեցի (kʻałecʻi) | քաղեցեր (kʻałecʻer) | քաղեաց (kʻałeacʻ) | քաղեցաք (kʻałecʻakʻ) | քաղեցէք, քաղեցիք (kʻałecʻēkʻ, kʻałecʻikʻ) | քաղեցին (kʻałecʻin) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | քաղիցեմ (kʻałicʻem) | քաղիցես (kʻałicʻes) | քաղիցէ (kʻałicʻē) | քաղիցեմք (kʻałicʻemkʻ) | քաղիցէք (kʻałicʻēkʻ) | քաղիցեն (kʻałicʻen) | |
| aorist | քաղեցից (kʻałecʻicʻ) | քաղեսցես (kʻałescʻes) | քաղեսցէ (kʻałescʻē) | քաղեսցուք (kʻałescʻukʻ) | քաղեսջիք (kʻałesǰikʻ) | քաղեսցեն (kʻałescʻen) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | քաղեա՛ (kʻałeá) | — | — | քաղեցէ՛ք (kʻałecʻḗkʻ) | — | |
| cohortative | — | քաղեսջի՛ր (kʻałesǰír) | — | — | քաղեսջի՛ք (kʻałesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ քաղեր (mí kʻałer) | — | — | մի՛ քաղէք (mí kʻałēkʻ) | — | |
| *rare | |||||||
mediopassive
| infinitive | քաղել, քաղիլ* (kʻałel, kʻałil*) | participle | քաղեցեալ, քաղեալ (kʻałecʻeal, kʻałeal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | — | aorist stem | քաղեց- (kʻałecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | քաղիմ (kʻałim) | քաղիս (kʻałis) | քաղի (kʻałi) | քաղիմք (kʻałimkʻ) | քաղիք (kʻałikʻ) | քաղին (kʻałin) | |
| imperfect | քաղէի (kʻałēi) | քաղէիր (kʻałēir) | քաղէր, քաղիւր (kʻałēr, kʻałiwr) | քաղէաք (kʻałēakʻ) | քաղէիք (kʻałēikʻ) | քաղէին (kʻałēin) | |
| aorist | քաղեցայ (kʻałecʻay) | քաղեցար (kʻałecʻar) | քաղեցաւ (kʻałecʻaw) | քաղեցաք (kʻałecʻakʻ) | քաղեցայք (kʻałecʻaykʻ) | քաղեցան (kʻałecʻan) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | քաղիցիմ (kʻałicʻim) | քաղիցիս (kʻałicʻis) | քաղիցի (kʻałicʻi) | քաղիցիմք (kʻałicʻimkʻ) | քաղիցիք (kʻałicʻikʻ) | քաղիցին (kʻałicʻin) | |
| aorist | քաղեցայց (kʻałecʻaycʻ) | քաղեսցիս (kʻałescʻis) | քաղեսցի (kʻałescʻi) | քաղեսցուք (kʻałescʻukʻ) | քաղեսջիք (kʻałesǰikʻ) | քաղեսցին (kʻałescʻin) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | քաղեա՛ց (kʻałeácʻ) | — | — | քաղեցարո՛ւք (kʻałecʻarúkʻ) | — | |
| cohortative | — | քաղեսջի՛ր (kʻałesǰír) | — | — | քաղեսջի՛ք (kʻałesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ քաղիր (mí kʻałir) | — | — | մի՛ քաղիք (mí kʻałikʻ) | — | |
| *post-classical | |||||||
Derived terms
- արտաքաղեմ (artakʻałem)
- բանաքաղ (banakʻał)
- գաղտակրաքաղ (gałtakrakʻał)
- զինաքաղ (zinakʻał)
- զօշաքաղ (zōšakʻał)
- զօշաքաղեմ (zōšakʻałem)
- զօշաքաղութիւն (zōšakʻałutʻiwn)
- խորշաքաղ (xoršakʻał)
- ծաղկաքաղ (całkakʻał)
- ծայրաքաղ (cayrakʻał)
- ծայրաքաղութիւն (cayrakʻałutʻiwn)
- կրկտաքաղ (krktakʻał)
- հասկաքաղ (haskakʻał)
- հատաքաղ (hatakʻał)
- ձկնաքաղ (jknakʻał)
- ճռաքաղ (čṙakʻał)
- ճռաքաղեմ (čṙakʻałem)
- ճռաքաղութիւն (čṙakʻałutʻiwn)
- մեղուաքաղ (mełuakʻał)
- մրգաքաղեմ (mrgakʻałem)
- նիզակաքաղ (nizakakʻał)
- ոսկեքաղ (oskekʻał)
- ոսկեքաղոց (oskekʻałocʻ)
- պատառաքաղ (pataṙakʻał)
- պտղաքաղ (ptłakʻał)
- պտղաքաղեմ (ptłakʻałem)
- սաղմոսաքաղ (sałmosakʻał)
- սերմանաքաղ (sermanakʻał)
- սերմնաքաղ (sermnakʻał)
- վիշապաքաղ (višapakʻał)
- փայտաքաղ (pʻaytakʻał)
- փշաքաղ (pʻšakʻał)
- քաղ (kʻał)
- քաղածոյ (kʻałacoy)
- քաղածու (kʻałacu)
- քաղահան (kʻałahan)
- քաղահեղձոյց (kʻałahełjoycʻ)
- քաղհանեմ (kʻałhanem)
- քաղոց (kʻałocʻ)
- քաղուածոյք (kʻałuacoykʻ)
- քաղումն (kʻałumn)
- քարաքաղ (kʻarakʻał)
Related terms
- ցելում (cʻelum)
Descendants
- Armenian: քաղել (kʻaġel)
References
- Martirosyan, Hrach (2013) “The place of Armenian in the Indo-European language family: the relationship with Greek and Indo-Iranian”, in Journal of Language Relationship, number 10, page 113
Further reading
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “քաղեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “քաղեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “քաղ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.