կարծեմ
Old Armenian
Etymology
Considered a word of unknown origin.[1][2] Pedersen's old connection with Ancient Greek γοργός (gorgós, “grim, fierce, terrible”), Old Armenian կարծր (karcr, “hard, rough”), with a sense development "to fear" → "to believe, think",[3][4] has not been well-received.[5][6]
Perhaps an Aramaic borrowing: compare Classical Syriac ܩܪܨܐ (qarṣā, “accusation, slander, malicious or defamatory gossip”),[7] ܐܩܪܨ (ʾaqreṣ, “to accuse”),[8] ܐܶܟܰܠ ܩܱܪ̈ܨܶܐ (ʾekal qarṣē, “to accuse, slander”), ܐܟܠ ܩܪܨܐ (ʾākel qarṣā, “accuser, slanderer”), Akkadian [script needed] (karṣu, “slander, accusation”), [script needed] (karṣī akālu, “to slander”),[9] with a sense development “to accuse” → “*to be judgmental” → “to believe, think, judge, consider, suppose” or “to accuse” → “to suspect” → “to believe, think, judge, consider, suppose”.
Verb
կարծեմ • (karcem)
- to believe, think, judge, consider, suppose
- կարծել յանձն իւր ― karcel yanjn iwr ― to believe or think oneself, to look upon oneself as, to think that one is
- կարծէ թէ ― karcē tʻē ― he believes that
- որպէս կարծեմ ― orpēs karcem ― it seems to me
- կարծի ― karci ― it seems, it appears
- կարծի թէ ― karci tʻē ― it is believed that, it is thought that
- to suspect, fear
- 5th century, Bible, Book of Tobit 8.18:
- Օրհնեա՛լ ես դու Տէր Աստուած զի ուրա՛խ արարեր զիս, և ո՛չ անց ընդ իս որպէս և կարծէին․ այլ ըստ բազում ողորմութեանդ քոյ արարե՛ր դու ընդ մեզ։
- Ōrhneál es du Tēr Astuac zi uráx ararer zis, ew óčʻ ancʻ ənd is orpēs ew karcēin; ayl əst bazum ołormutʻeand kʻoy ararér du ənd mez.
- Translation by King James Bible
- Thou art to be praised, for thou hast made me joyful; and that is not come to me which I suspected; but thou hast dealt with us according to thy great mercy.
- Օրհնեա՛լ ես դու Տէր Աստուած զի ուրա՛խ արարեր զիս, և ո՛չ անց ընդ իս որպէս և կարծէին․ այլ ըստ բազում ողորմութեանդ քոյ արարե՛ր դու ընդ մեզ։
Usage notes
In Tobit 8:18 and Psalms 118:39 translates Ancient Greek ὑποπτεύω (hupopteúō).
Conjugation
active
| infinitive | կարծել (karcel) | participle | կարծեցեալ, կարծեալ (karcecʻeal, karceal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | կարծեցուցանեմ (karcecʻucʻanem) | aorist stem | կարծեց- (karcecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կարծեմ (karcem) | կարծես (karces) | կարծէ (karcē) | կարծեմք (karcemkʻ) | կարծէք (karcēkʻ) | կարծեն (karcen) | |
| imperfect | կարծէի, կարծեի* (karcēi, karcei*) | կարծէիր, կարծեիր* (karcēir, karceir*) | կարծէր (karcēr) | կարծէաք, կարծեաք* (karcēakʻ, karceakʻ*) | կարծէիք, կարծեիք* (karcēikʻ, karceikʻ*) | կարծէին, կարծեին* (karcēin, karcein*) | |
| aorist | կարծեցի (karcecʻi) | կարծեցեր (karcecʻer) | կարծեաց (karceacʻ) | կարծեցաք (karcecʻakʻ) | կարծեցէք, կարծեցիք (karcecʻēkʻ, karcecʻikʻ) | կարծեցին (karcecʻin) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կարծիցեմ (karcicʻem) | կարծիցես (karcicʻes) | կարծիցէ (karcicʻē) | կարծիցեմք (karcicʻemkʻ) | կարծիցէք (karcicʻēkʻ) | կարծիցեն (karcicʻen) | |
| aorist | կարծեցից (karcecʻicʻ) | կարծեսցես (karcescʻes) | կարծեսցէ (karcescʻē) | կարծեսցուք (karcescʻukʻ) | կարծեսջիք (karcesǰikʻ) | կարծեսցեն (karcescʻen) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | կարծեա՛ (karceá) | — | — | կարծեցէ՛ք (karcecʻḗkʻ) | — | |
| cohortative | — | կարծեսջի՛ր (karcesǰír) | — | — | կարծեսջի՛ք (karcesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ կարծեր (mí karcer) | — | — | մի՛ կարծէք (mí karcēkʻ) | — | |
| *rare | |||||||
mediopassive
| infinitive | կարծել, կարծիլ* (karcel, karcil*) | participle | կարծեցեալ, կարծեալ (karcecʻeal, karceal) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| causative | կարծեցուցանեմ (karcecʻucʻanem) | aorist stem | կարծեց- (karcecʻ-) | ||||
| person | singular | plural | |||||
| 1st person | 2nd person | 3rd person | 1st person | 2nd person | 3rd person | ||
| indicative | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կարծիմ (karcim) | կարծիս (karcis) | կարծի (karci) | կարծիմք (karcimkʻ) | կարծիք (karcikʻ) | կարծին (karcin) | |
| imperfect | կարծէի (karcēi) | կարծէիր (karcēir) | կարծէր, կարծիւր (karcēr, karciwr) | կարծէաք (karcēakʻ) | կարծէիք (karcēikʻ) | կարծէին (karcēin) | |
| aorist | կարծեցայ (karcecʻay) | կարծեցար (karcecʻar) | կարծեցաւ (karcecʻaw) | կարծեցաք (karcecʻakʻ) | կարծեցայք (karcecʻaykʻ) | կարծեցան (karcecʻan) | |
| subjunctive | ես | դու | նա | մեք | դուք | նոքա | |
| present | կարծիցիմ (karcicʻim) | կարծիցիս (karcicʻis) | կարծիցի (karcicʻi) | կարծիցիմք (karcicʻimkʻ) | կարծիցիք (karcicʻikʻ) | կարծիցին (karcicʻin) | |
| aorist | կարծեցայց (karcecʻaycʻ) | կարծեսցիս (karcescʻis) | կարծեսցի (karcescʻi) | կարծեսցուք (karcescʻukʻ) | կարծեսջիք (karcesǰikʻ) | կարծեսցին (karcescʻin) | |
| imperatives | — | (դու) | — | — | (դուք) | — | |
| imperative | — | կարծեա՛ց (karceácʻ) | — | — | կարծեցարո՛ւք (karcecʻarúkʻ) | — | |
| cohortative | — | կարծեսջի՛ր (karcesǰír) | — | — | կարծեսջի՛ք (karcesǰíkʻ) | — | |
| prohibitive | — | մի՛ կարծիր (mí karcir) | — | — | մի՛ կարծիք (mí karcikʻ) | — | |
| *post-classical | |||||||
Derived terms
- աղեկարծ (ałekarc)
- աղէկարծ (ałēkarc)
- ամենակարծ (amenakarc)
- այլակարծիք (aylakarcikʻ)
- անկարծ (ankarc)
- անկարծական (ankarcakan)
- անկարծահաս (ankarcahas)
- անկարծելի (ankarceli)
- անկարծիս (ankarcis)
- անկարծիք (ankarcikʻ)
- անկարծութիւն (ankarcutʻiwn)
- անկեղակարծ (ankełakarc)
- անկեղակարծելի (ankełakarceli)
- անտարակարծ (antarakarc)
- բնակարծիք (bnakarcikʻ)
- դժուարակարծելի (džuarakarceli)
- եղակարծ (ełakarc)
- ընդունայնակարծ (əndunaynakarc)
- իմաստակարծ (imastakarc)
- կաղակարծ (kałakarc)
- կաղակարծելի (kałakarceli)
- կաղակարծութիւն (kałakarcutʻiwn)
- կարծ (karc)
- կարծական (karcakan)
- կարծակից (karcakicʻ)
- կարծեալ (karceal)
- կարծելութիւն (karcelutʻiwn)
- կարծեխօս (karcexōs)
- կարծեցեալ (karcecʻeal)
- կարծեցուցանեմ (karcecʻucʻanem)
- կարծեցուցիչ (karcecʻucʻičʻ)
- կարծիք (karcikʻ)
- կարծկոտութիւն (karckotutʻiwn)
- կարծողական (karcołakan)
- կարծոտ (karcot)
- կարծումն (karcumn)
- կեղակարծ (kełakarc)
- կեղակարծաբար (kełakarcabar)
- կեղակարծելի (kełakarceli)
- կեղակարծեմ (kełakarcem)
- կեղակարծիք (kełakarcikʻ)
- կեղակարծութիւն (kełakarcutʻiwn)
- յաղակարծ (yałakarc)
- յայլակարծուց (yaylakarcucʻ)
- յանկարծ (yankarc)
- յանկարծաբաց (yankarcabacʻ)
- յանկարծաբուղխ (yankarcabułx)
- յանկարծագիւտ (yankarcagiwt)
- յանկարծագոյն (yankarcagoyn)
- յանկարծագործ (yankarcagorc)
- յանկարծադէմ (yankarcadēm)
- յանկարծադէպ (yankarcadēp)
- յանկարծազեղ (yankarcazeł)
- յանկարծաթափ (yankarcatʻapʻ)
- յանկարծածագ (yankarcacag)
- յանկարծածին (yankarcacin)
- յանկարծական (yankarcakan)
- յանկարծակի (yankarcaki)
- յանկարծահաս (yankarcahas)
- յանկարծամահ (yankarcamah)
- յանկարծաշարժ (yankarcašarž)
- յանկարծացասումն (yankarcacʻasumn)
- յանկարծերեւեաց (yankarcereweacʻ)
- յանկարծութիւն (yankarcutʻiwn)
- յանկարծուստ (yankarcust)
- յանկարծօրեայ (yankarcōreay)
- յանկարծօրէն (yankarcōrēn)
- յեղակարծ (yełakarc)
- յեղակարծում (yełakarcum)
- նախակարծ (naxakarc)
- ուղղակարծ (ułłakarc)
- չարակարծ (čʻarakarc)
- ջրակարծ (ǰrakarc)
- ստակարծ (stakarc)
- ստակարծող (stakarcoł)
- ստակարծութիւն (stakarcutʻiwn)
- վաղակարծ (vałakarc)
- վաղակարծեմ (vałakarcem)
- տարակարծ (tarakarc)
- տարակարծեալ (tarakarceal)
- տարակարծելի (tarakarceli)
- տիրակարծ (tirakarc)
Descendants
- Armenian: կարծել (karcel)
References
More information
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836) “կարծեմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume I, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 1069c
- Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836) “կարծի”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume I, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 1070a
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “կարծեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 334a
- Petrosean, Matatʻeay (1879) “կարծի”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 334a
- Thomson, Robert W. (1989) An Introduction to Classical Armenian, 2nd edition, Delmar, New York: Caravan Books, page 210
- Ačaṙean, Hračʻeay (1971) “կարծ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume I, Yerevan: University Press, pages 251–252
- Schmitt, Rüdiger (2007) Grammatik des Klassisch-Armenischen mit sprachvergleichenden Erläuterungen (Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft) (in German), 2nd edition, Innsbruck: Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck, page 186
- Pedersen, Holger (1906) “Armenisch und die Nachbarsprachen”, in Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete der Indogermanischen Sprachen (in German), volume 39, number 3, page 379
- Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 2, Bern, München: Francke Verlag, page 353
- Frisk, Hjalmar (1960) “կարծեմ”, in Griechisches etymologisches Wörterbuch (in German), volume I, Heidelberg: Carl Winter, pages 321–322
- Belardi, Walter (2009) Elementi di armeno aureo (Biblioteca di ricerche linguistiche e filologiche; 57.3) (in Italian), volume III, Rome: Il Calamo, page 98
- “ܩܪܨܐ”, in Sureth Dictionary, Association Assyrophile de France, 2023 July 29 (last accessed), without the Armenian
- “qrṣ3”, in The Comprehensive Aramaic Lexicon Project, Cincinnati: Hebrew Union College, 1986–, without the Armenian
- Kaufman, Stephen A. (1974) The Akkadian Influences on Aramaic (The Oriental Institute of the University of Chicago Assyriological Studies; 19), Chicago and London: The University of Chicago Press, →ISBN, page 63, without the Armenian
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.